
<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="es">
	<id>https://es.hispanopedia.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Idioma_maya</id>
	<title>Idioma maya - Historial de revisiones</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://es.hispanopedia.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Idioma_maya"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-12T14:13:18Z</updated>
	<subtitle>Historial de revisiones de esta página en la wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.3</generator>
	<entry>
		<id>https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;diff=448108&amp;oldid=prev</id>
		<title>Rafael Minuesa: /* Época virreinal */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;diff=448108&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-07T22:51:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Época virreinal&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 00:51 8 feb 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l49&quot;&gt;Línea 49:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 49:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Época virreinal ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Época virreinal ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ficha por 1 Mecate de Chapeo de la Hacienda Dziuché&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yucatán &lt;/del&gt;(01)(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;anverso y reverso&lt;/del&gt;).jpg|thumb|250px|Ficha de pago de la hacienda [[Dziuché (Hoctún)|Dziuché]] (ƆIUCHE), Yucatán.]]El explorador [[Cristóbal Colón]] negoció con comerciantes mayas frente a las costas de Yucatán durante su expedición en 1502, pero nunca tocó tierra. Durante la década que siguió al primer contacto de Colón con los mayas, los primeros españoles que pisaron suelo de Yucatán lo hicieron por casualidad, como supervivientes de un naufragio en el Caribe. Los mayas sacrificaron ritualmente a la mayoría de estos hombres, dejando solo dos sobrevivientes, [[Gerónimo de Aguilar]] y [[Gonzalo Guerrero]], quienes de alguna manera se reunieron con otros españoles.&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot;&amp;gt;{{Cite book|title=The Maya World Yucatec Culture and Society, 1550-1850|url=https://archive.org/details/mayaworldyucatec0000matt|last=Restall|first=Matthew|year=1999|isbn=0-8047-3658-8|location=Stanford, California|publisher=Stanford University Press}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ficha_por_1_Mecate_de_Chapeo_de_la_Hacienda_Dziuché&lt;/ins&gt;,&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;_Yucatán_&lt;/ins&gt;(01)(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;anverso_y_reverso&lt;/ins&gt;).jpg|thumb|250px|Ficha de pago de la hacienda [[Dziuché (Hoctún)|Dziuché]] (ƆIUCHE), Yucatán.]]El explorador [[Cristóbal Colón]] negoció con comerciantes mayas frente a las costas de Yucatán durante su expedición en 1502, pero nunca tocó tierra. Durante la década que siguió al primer contacto de Colón con los mayas, los primeros españoles que pisaron suelo de Yucatán lo hicieron por casualidad, como supervivientes de un naufragio en el Caribe. Los mayas sacrificaron ritualmente a la mayoría de estos hombres, dejando solo dos sobrevivientes, [[Gerónimo de Aguilar]] y [[Gonzalo Guerrero]], quienes de alguna manera se reunieron con otros españoles.&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot;&amp;gt;{{Cite book|title=The Maya World Yucatec Culture and Society, 1550-1850|url=https://archive.org/details/mayaworldyucatec0000matt|last=Restall|first=Matthew|year=1999|isbn=0-8047-3658-8|location=Stanford, California|publisher=Stanford University Press}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;En 1519, Aguilar acompañó a [[Hernán Cortés]] a la isla de [[Cozumel]] en Yucatán y también participó en la conquista del centro de México. Guerrero se convirtió en una leyenda mexicana como padre del primer mestizo: según el relato de Aguilar, Guerrero &amp;quot;se indianizó&amp;quot;. Se casó con mujeres nativas, vistió ropas nativas tradicionales y luchó contra los españoles.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;En 1519, Aguilar acompañó a [[Hernán Cortés]] a la isla de [[Cozumel]] en Yucatán y también participó en la conquista del centro de México. Guerrero se convirtió en una leyenda mexicana como padre del primer mestizo: según el relato de Aguilar, Guerrero &amp;quot;se indianizó&amp;quot;. Se casó con mujeres nativas, vistió ropas nativas tradicionales y luchó contra los españoles.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Arte de la lengua maya&lt;/del&gt;.png|miniaturadeimagen|Primera página del &#039;&#039;[[:Archivo:Arte de la lengua maya.pdf|Arte de la Lengua Maya]]&#039;&#039; (1684).]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Arte_de_la_lengua_maya&lt;/ins&gt;.png|miniaturadeimagen|Primera página del &#039;&#039;[[:Archivo:Arte de la lengua maya.pdf|Arte de la Lengua Maya]]&#039;&#039; (1684).]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;A medida que los colonos españoles se establecieron en más áreas, en el {{siglo|XVIII||s}} desarrollaron las tierras para grandes plantaciones de maíz y ganado. La élite vivía en haciendas y exportaba recursos naturales como mercancías.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|url=http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|title=Yucatan History|website=Institute for the Study of the Americas|language=en-US|access-date=2016-08-02|fechaarchivo=15 de marzo de 2019|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20190315064651/http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|deadurl=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Los mayas fueron súbditos del [[Imperio español]] desde 1542 hasta 1821.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;A medida que los colonos españoles se establecieron en más áreas, en el {{siglo|XVIII||s}} desarrollaron las tierras para grandes plantaciones de maíz y ganado. La élite vivía en haciendas y exportaba recursos naturales como mercancías.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|url=http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|title=Yucatan History|website=Institute for the Study of the Americas|language=en-US|access-date=2016-08-02|fechaarchivo=15 de marzo de 2019|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20190315064651/http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|deadurl=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Los mayas fueron súbditos del [[Imperio español]] desde 1542 hasta 1821.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Durante la colonización de la península de Yucatán, los conquistadores y religiosos españoles consideraron que para poder evangelizar y gobernar a los mayas, necesitaban aprender el idioma maya yucateco, para que sirviera a sus fines de conversión religiosa y pacificación social.&amp;lt;ref name=&amp;quot;hanks&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|title=BIRTH OF A LANGUAGE: The Formation and Spread of Colonial Yucatec Maya|date=2012-01-01|journal=Journal of Anthropological Research|volume=68|issue=4|pages=449–471|doi=10.3998/jar.0521004.0068.401|last=Hanks|first=William F.|jstor=24394197|s2cid=163746525}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Durante la colonización de la península de Yucatán, los conquistadores y religiosos españoles consideraron que para poder evangelizar y gobernar a los mayas, necesitaban aprender el idioma maya yucateco, para que sirviera a sus fines de conversión religiosa y pacificación social.&amp;lt;ref name=&amp;quot;hanks&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|title=BIRTH OF A LANGUAGE: The Formation and Spread of Colonial Yucatec Maya|date=2012-01-01|journal=Journal of Anthropological Research|volume=68|issue=4|pages=449–471|doi=10.3998/jar.0521004.0068.401|last=Hanks|first=William F.|jstor=24394197|s2cid=163746525}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Los religiosos [[Misionero|misioneros]] españoles tradujeron textos religiosos cristianos católicos del español al maya yucateco y crearon [[Neologismo|neologismos]] para expresar conceptos religiosos foráneos para los indígenas. El resultado de este proceso fue el &quot;maya reducido&quot;, una versión semánticamente transformada del maya yucateco.&amp;lt;ref name=&quot;hanks&quot; /&amp;gt; Los registros escritos más antiguos en maya reducido (que usaban el alfabeto romano) fueron escritos por notarios mayas en 1557.&amp;lt;ref &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;name&lt;/del&gt;=&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&quot;:0&quot; &lt;/del&gt;/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Los religiosos [[Misionero|misioneros]] españoles tradujeron textos religiosos cristianos católicos del español al maya yucateco y crearon [[Neologismo|neologismos]] para expresar conceptos religiosos foráneos para los indígenas. El resultado de este proceso fue el &quot;maya reducido&quot;, una versión semánticamente transformada del maya yucateco.&amp;lt;ref name=&quot;hanks&quot; /&amp;gt; Los registros escritos más antiguos en maya reducido (que usaban el alfabeto romano) fueron escritos por notarios mayas en 1557.&amp;lt;ref&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt;{{Cita libro|apellidos&lt;/ins&gt;=&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Restall|nombre=Matthew|título=Los mayas del Yucatán colonial|editorial=FCE|año=2004|idioma=es}}&amp;lt;&lt;/ins&gt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Época moderna ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Época moderna ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l210&quot;&gt;Línea 210:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 210:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Muestrario de léxico ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Muestrario de léxico ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sala de espera en maya yucateco&lt;/del&gt;.jpg|thumb|Señalización [[bilingüismo|bilingüe]] en maya y [[Idioma español|español]].|alt=]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sala_de_espera_en_maya_yucateco&lt;/ins&gt;.jpg|thumb|Señalización [[bilingüismo|bilingüe]] en maya y [[Idioma español|español]].|alt=]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cartel covid 19 maya&lt;/del&gt;.png|thumb|Cartel informativo sobre la [[COVID-19]] en maya.]][[Archivo:Idioma maya (1).JPG|thumb|Texto en idioma maya moderno.|alt=]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Archivo:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Cartel_covid_19_maya&lt;/ins&gt;.png|thumb|Cartel informativo sobre la [[COVID-19]] en maya.]][[Archivo:Idioma maya (1).JPG|thumb|Texto en idioma maya moderno.|alt=]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Ejemplo de texto ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Ejemplo de texto ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Artículo 1.º de la [[Declaración Universal de los Derechos Humanos]] en maya:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Artículo 1.º de la [[Declaración Universal de los Derechos Humanos]] en maya:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mw_dbes_wd:diff:1.41:old-265802:rev-448108:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Rafael Minuesa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;diff=265802&amp;oldid=prev</id>
		<title>Rafael Minuesa en 21:37 14 nov 2024</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;diff=265802&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-11-14T21:37:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 23:37 14 nov 2024&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l55&quot;&gt;Línea 55:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 55:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;A medida que los colonos españoles se establecieron en más áreas, en el {{siglo|XVIII||s}} desarrollaron las tierras para grandes plantaciones de maíz y ganado. La élite vivía en haciendas y exportaba recursos naturales como mercancías.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|url=http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|title=Yucatan History|website=Institute for the Study of the Americas|language=en-US|access-date=2016-08-02|fechaarchivo=15 de marzo de 2019|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20190315064651/http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|deadurl=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Los mayas fueron súbditos del [[Imperio español]] desde 1542 hasta 1821.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;A medida que los colonos españoles se establecieron en más áreas, en el {{siglo|XVIII||s}} desarrollaron las tierras para grandes plantaciones de maíz y ganado. La élite vivía en haciendas y exportaba recursos naturales como mercancías.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|url=http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|title=Yucatan History|website=Institute for the Study of the Americas|language=en-US|access-date=2016-08-02|fechaarchivo=15 de marzo de 2019|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20190315064651/http://isa.unc.edu/language-programs/yucatec-maya-institute/about-the-yucatan/yucatan-history/|deadurl=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Los mayas fueron súbditos del [[Imperio español]] desde 1542 hasta 1821.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Durante la colonización de la península de Yucatán, los españoles &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;creían &lt;/del&gt;que para evangelizar y gobernar a los mayas, necesitaban &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;reformar &lt;/del&gt;el idioma maya yucateco&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Querían darle forma &lt;/del&gt;para que sirviera a sus fines de conversión religiosa y &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;control &lt;/del&gt;social.&amp;lt;ref name=&quot;hanks&quot;&amp;gt;{{Cite journal|title=BIRTH OF A LANGUAGE: The Formation and Spread of Colonial Yucatec Maya|date=2012-01-01|journal=Journal of Anthropological Research|volume=68|issue=4|pages=449–471|doi=10.3998/jar.0521004.0068.401|last=Hanks|first=William F.|jstor=24394197|s2cid=163746525}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Durante la colonización de la península de Yucatán, los &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;conquistadores y religiosos &lt;/ins&gt;españoles &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;consideraron &lt;/ins&gt;que para &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;poder &lt;/ins&gt;evangelizar y gobernar a los mayas, necesitaban &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;aprender &lt;/ins&gt;el idioma maya yucateco&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;para que sirviera a sus fines de conversión religiosa y &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;pacificación &lt;/ins&gt;social.&amp;lt;ref name=&quot;hanks&quot;&amp;gt;{{Cite journal|title=BIRTH OF A LANGUAGE: The Formation and Spread of Colonial Yucatec Maya|date=2012-01-01|journal=Journal of Anthropological Research|volume=68|issue=4|pages=449–471|doi=10.3998/jar.0521004.0068.401|last=Hanks|first=William F.|jstor=24394197|s2cid=163746525}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Los religiosos [[Misionero|misioneros]] españoles tradujeron textos religiosos cristianos católicos del español al maya yucateco y crearon [[Neologismo|neologismos]] para expresar conceptos religiosos &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;católicos&lt;/del&gt;. El resultado de este proceso &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;de reducción &lt;/del&gt;fue el &quot;maya reducido&quot;, una versión semánticamente transformada del maya yucateco.&amp;lt;ref name=&quot;hanks&quot; /&amp;gt; Los registros escritos más antiguos en maya reducido (que usaban el alfabeto romano) fueron escritos por notarios mayas &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;entre &lt;/del&gt;1557 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y 1851&lt;/del&gt;.&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot; /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Los religiosos [[Misionero|misioneros]] españoles tradujeron textos religiosos cristianos católicos del español al maya yucateco y crearon [[Neologismo|neologismos]] para expresar conceptos religiosos &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;foráneos para los indígenas&lt;/ins&gt;. El resultado de este proceso fue el &quot;maya reducido&quot;, una versión semánticamente transformada del maya yucateco.&amp;lt;ref name=&quot;hanks&quot; /&amp;gt; Los registros escritos más antiguos en maya reducido (que usaban el alfabeto romano) fueron escritos por notarios mayas &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;en &lt;/ins&gt;1557.&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot; /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Época moderna ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== Época moderna ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Según datos del XII censo general de población y vivienda del [[Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]], en territorio mexicano la cantidad de mayahablantes es de 859{{Esd}}607, lo cual la coloca como el segundo idioma indígena con mayor número de hablantes en México, después del [[náhuatl]]. En [[Belice]], de acuerdo con datos de 1991, era hablada por unas 5000 personas y en [[Guatemala]] no se registran hablantes.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita web|url=https://www.mineduc.gob.gt/digebi/mapaLinguistico.html#:~:text=Guatemala%20es%20un%20pa%C3%ADs%20multiling%C3%BCe,50%20a%20120%2C000%20cada%20uno|título=mapa &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;linguistico &lt;/del&gt;guatemala|fechaacceso=12 de agosto de 2022|ubicación=Guatemala|fechaarchivo=10 de septiembre de 2014|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140910195531/https://www.mineduc.gob.gt/DIGEBI/mapaLinguistico.html#:~:text=Guatemala%20es%20un%20pa%C3%ADs%20multiling%C3%BCe,50%20a%20120%2C000%20cada%20uno|deadurl=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita publicación|url=https://www.ine.gob.gt/ine/genero-y-pueblos/|título=Censo Nacional|publicación=Genero y pueblos}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Esta lengua maya yucateca no tiene una comunidad lingüística en Guatemala como el resto de idiomas mayas de la república de Guatemala&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita noticia|título=Guatemala conmemora el &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dia &lt;/del&gt;internacional de los pueblos &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;indigenas&lt;/del&gt;|url=https://agn.gt/guatemala-conmemora-el-dia-internacional-de-los-pueblos-indigenas/|fecha=9 de agosto de 2022|fechaacceso=12 de agosto de 2022|periódico=Agencia Guatemalteca de Noticias|ubicación=Guatemala}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita publicación|url=https://www.almg.org.gt/comunidades-linguisticas|título=COMUNIDADES LINGÜÍSTICAS|nombre=academia de lenguas|publicación=COMUNIDADES LINGÜÍSTICAS|fechaacceso=12-8-2022}}&amp;lt;/ref&amp;gt; porque no existe ningún hablante nativo ni ninguna población real hablante de esta lengua allí.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita noticia|título=Idiomas mayas, xinca y garifuna|url=https://www.congreso.gob.gt/noticias_congreso/6187/2021/4#:~:text=Actualmente%20se%20reconoce%20tambi%C3%A9n%20como,Tz%C2%B4utujil%20y%20Uspanteko.|ubicación=Guatemala|autor=Congreso de Guatemala}}&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Según datos del XII censo general de población y vivienda del [[Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]], en territorio mexicano la cantidad de mayahablantes es de 859{{Esd}}607, lo cual la coloca como el segundo idioma indígena con mayor número de hablantes en México, después del [[náhuatl]]. En [[Belice]], de acuerdo con datos de 1991, era hablada por unas 5000 personas y en [[Guatemala]] no se registran hablantes.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita web|url=https://www.mineduc.gob.gt/digebi/mapaLinguistico.html#:~:text=Guatemala%20es%20un%20pa%C3%ADs%20multiling%C3%BCe,50%20a%20120%2C000%20cada%20uno|título=mapa &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;lingüístico &lt;/ins&gt;guatemala|fechaacceso=12 de agosto de 2022|ubicación=Guatemala|fechaarchivo=10 de septiembre de 2014|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140910195531/https://www.mineduc.gob.gt/DIGEBI/mapaLinguistico.html#:~:text=Guatemala%20es%20un%20pa%C3%ADs%20multiling%C3%BCe,50%20a%20120%2C000%20cada%20uno|deadurl=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita publicación|url=https://www.ine.gob.gt/ine/genero-y-pueblos/|título=Censo Nacional|publicación=Genero y pueblos}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Esta lengua maya yucateca no tiene una comunidad lingüística en Guatemala como el resto de idiomas mayas de la república de Guatemala&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita noticia|título=Guatemala conmemora el &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;día &lt;/ins&gt;internacional de los pueblos &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;indígenas&lt;/ins&gt;|url=https://agn.gt/guatemala-conmemora-el-dia-internacional-de-los-pueblos-indigenas/|fecha=9 de agosto de 2022|fechaacceso=12 de agosto de 2022|periódico=Agencia Guatemalteca de Noticias|ubicación=Guatemala}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita publicación|url=https://www.almg.org.gt/comunidades-linguisticas|título=COMUNIDADES LINGÜÍSTICAS|nombre=academia de lenguas|publicación=COMUNIDADES LINGÜÍSTICAS|fechaacceso=12-8-2022}}&amp;lt;/ref&amp;gt; porque no existe ningún hablante nativo ni ninguna población real hablante de esta lengua allí.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita noticia|título=Idiomas mayas, xinca y garifuna|url=https://www.congreso.gob.gt/noticias_congreso/6187/2021/4#:~:text=Actualmente%20se%20reconoce%20tambi%C3%A9n%20como,Tz%C2%B4utujil%20y%20Uspanteko.|ubicación=Guatemala|autor=Congreso de Guatemala}}&amp;lt;/ref&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La lengua maya es ampliamente utilizada y enseñada en las regiones señaladas, particularmente en [[Yucatán]] y en [[Campeche]], existiendo incluso academias que se dedican exclusivamente a su comprensión y difusión. A partir de la creación de la Ley de Derechos Lingüísticos en 2003, el maya peninsular, al igual que el resto de las [[Lenguas de México|lenguas originarias de México]], es reconocida como una lengua nacional mexicana.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La lengua maya es ampliamente utilizada y enseñada en las regiones señaladas, particularmente en [[Yucatán]] y en [[Campeche]], existiendo incluso academias que se dedican exclusivamente a su comprensión y difusión. A partir de la creación de la Ley de Derechos Lingüísticos en 2003, el maya peninsular, al igual que el resto de las [[Lenguas de México|lenguas originarias de México]], es reconocida como una lengua nacional mexicana.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mw_dbes_wd:diff:1.41:old-265801:rev-265802:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Rafael Minuesa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;diff=265801&amp;oldid=prev</id>
		<title>Rafael Minuesa: Página creada con «{{otros usos|Lenguas mayenses|la familia lingüística}}{{Ficha de idioma |nombre     = Maya peninsular |nativo     =&#039;&#039;Maayatꞌaan, maaya, máayaj&#039;&#039; |familia madre = Mesoamérica |oficial    = {{MEX}}&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://www.infobae.com/america/mexico/2020/11/19/diputados-las-lenguas-indigenas-tendran-el-mismo-valor-que-el-espanol-ante-la-ley/|título=Diputados: las lenguas indígenas tendrán el mismo valor que el español ante la ley|fechaacceso=2021-01-19|a…»</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;diff=265801&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-11-14T21:31:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Página creada con «{{otros usos|Lenguas mayenses|la familia lingüística}}{{Ficha de idioma |nombre     = Maya peninsular |nativo     =&amp;#039;&amp;#039;Maayatꞌaan, maaya, máayaj&amp;#039;&amp;#039; |familia madre = Mesoamérica |oficial    = {{MEX}}&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cita web|url=https://www.infobae.com/america/mexico/2020/11/19/diputados-las-lenguas-indigenas-tendran-el-mismo-valor-que-el-espanol-ante-la-ley/|título=Diputados: las lenguas indígenas tendrán el mismo valor que el español ante la ley|fechaacceso=2021-01-19|a…»&lt;/p&gt;
&lt;a href=&quot;https://es.hispanopedia.com/index.php?title=Idioma_maya&amp;amp;diff=265801&quot;&gt;Mostrar los cambios&lt;/a&gt;</summary>
		<author><name>Rafael Minuesa</name></author>
	</entry>
</feed>